Yazım Kuralları

YARDIM İÇİN FACEBOOK HESABIM : https://www.facebook.com/mehtap.simsek.35

Yazım Kuralları

Kısaltmaların Yazımı
Kısaltmalar genellikle kalıplaşmış, değişmez biçimler olarak kullanılır: T.D.K. (Türk Dil Kurumu)
Bununla birlikte, kısaltmalarda şu kurallara uyulmalıdır:
►Özel ad birkaç sözcükten oluşmuşsa genellikle, her sözcüğün ilk harfi alınır ve büyük harf kullanılır.
M. K. Atatürk (Mustafa Kemal Atatürk)


Ancak bazen kısaltmalarda farklı durumlar görülebilir:
ÇEK (Çocuk Esirgeme Kurumu), TDK (Türk Dil Kurumu)
☺Uyarı: Yukarıdaki örneklere dikkat ettiğimizde harfler arasına nokta konmadığını görürüz.
☺Uyarı: Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle (‘) ayrılır ve gelen ekler kısaltmanın okunuşuna göre şekil alır.
Örnek: OKS’de , TBMM’ye , TV’de, TDK’nin , TTK’yi
Yukarıdaki örneklere iyice dikkat edecek olursak gelen eklerin kısaltmanın okunuşuna göre yazıldığını göreceğiz.
TDK’nın değil TDK’nin şeklinde yazmalıyız. Çünkü Türkçede kalın sessiz yoktur. Biz bu kısaltmayı okurken (TE DE KE) şeklinde okuruz ve gelen eki de bu okuyuşa göre yazarız.
☺Uyarı: Sonunda nokta bulunan kısaltmalara ekin kesme işaretiyle ayrılması gerekmez.
Örnek: T.D.K.nin , T.B.M.M.yi , O.K.S.de…..

Sayıların Yazımı
►Bilimsel yazılarda, kesinlik aranan konularda sayılar rakamla gösterilir:
Ders 13:30’da başlayacak.
►Metinlerde, özel yazışmalarda kesinliği bulunmayan sayılar yazı ile gösterilir:
Biz üç kişiydik.
Askere gideli altı ay oldu.
►Çok sıfırlı sayıların ana sayılarından sonraki basamaklar yazıyla gösterilebilir:
Fakirlere yardım için 5 miyar lira ayırmışlar.
► Birden fazla sözcükten oluşan sayılar, ayrı yazılır:
Yaş otuz beş dedi artık.
Sınıfımızda yirmi dokuz öğrenci var.
►Rakamla yazılmış bir sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılır:
1923’te Cumhuriyet ilan edildi.
21:20’de başlayacak olan maçı bekliyordu.
►Sıra sayıların yazımına dikkat etmeliyiz.
2.’inci ( YANLIŞ) 2. olmalı ya da 2’nci olarak yazılmalı.
5.’inci (YANLIŞ) 5. olmalı ya da 5’inci olarak yazılmalı.

Kesme İşaretinin Kullanımı
►Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır:
Şekeroba’ya , Mustafa Hoca’nın , Cincan’ı , Ağrı Dağı’nın
►Özel adlara eklenip “aile, gil” anlamı katan “-ler” eki kesme işaretiyle ayrılmaz:
Ayşeler bize geldi.
► “Benzerleri” anlamı veren “-ler” eki özel isimlere gelince kesme işaretiyle ayrılır:
Bu ülke daha nice Fatih’ler, Atatürk’ler yetiştirecek.
► Abartma anlamı katan “–ler” kesme işaretiyle ayrılmaz:
İstanbullara kadar gitmiş demek.
►Soy, sülale anlamı katan “–ler” kesme işaretiyle ayrılmaz:
Türkler , Osmanlılar , İngilizler…
►Sıra, topluluk anlamı veren “–ler” kesme işaretiyle ayrılmaz:
Balkanlar , Toroslar, Himalayalar, Alpler…
►Özel adlardan türetilmiş sözcüklerde yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz:
Şekerobalı , İzmirli , Düziçili….
►Harf, ek ya da rakamların aldığı eki ayırmak amacıyla kesme işareti kullanılır:
p’nin b’ye dönüşmesi , -yor’dan önce kullanılır. , 1981’de doğmuşum.
►Anlam karışıklığını gidermek amacıyla, ekinden ayrı olarak gösterilmek istenen sözcüklerde kesme işareti kullanılır:
Öğretme’nin yaşı yoktur.
►Kimi ses düşmelerinde düşen sesin yerine kesme işareti kullanılabilir:
Karac’oğlan , ne’yleyim , n’olur…
►Özel ada getirilen kesme işareti satır sonuna rastlıyorsa sözcüğü bölmek amacıyla sözcüğün sonuna sadece kesme işareti kullanılır; kısa çizgi kullanılmaz:
……………………. Şekeroba’
dan ……….

“DE” nin Yazımı
► Türkçede üç ayrı “de” vardır. Bunlar:
1. ismin hal eki olan “-de” ektir ve kendisinden önce gelen sözcükle bitişik yazılır. Ses uyumuna göre “-de , -da; -te, -ta” şekillerini alır.
Örnek: Ankara’da gördüğüm sen değilsin.
Aradığın çocuk sokakta oynuyor.
2. Sıfat yapım eki olarak kullanılan “-de” kendisinden önce gelen sözcükle bitişik yazılır ve kendisinden sonra gelen ismi niteler:
Örnek: Okulun en gözde sınıfı olmamız lazım.
Sözde özneyi anlayamadım gitti.
Yukarıdaki örneklerde dikkat edilirse “-de” ekinin geldiği sözcükler kendisinden sonra gelen ismi nitelemiştir. İsme sorulan nasıl sorusu bize niteleme sıfatını verirdi. Şimdi bu soruyu bu isimlere yöneltelim:
Nasıl sınıf? Gözde
Nasıl özne? Sözde
3. Bağlaç olan “de” kendisinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır. Bağlaç olan “de” nin ek olmadığını unutmayalım! “de” nin bağlaç olup olmadığını anlayabilmek için cümleden çıkarırız. Cümleden “de”yi çıkardığımızda cümlenin anlatımı bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir.
Örnek: Sınava Ahmet de girecekmiş.
Yukarıdaki örnekte bulunan “de”yi cümleden çıkaralım.
Sınava Ahmet girecekmiş. Cümlenin anlamı bozuldu mu? Bozulmadı değil mi? O zaman bu cümlede kullanılan “de” bağlaçtır ve ayrı yazılması lazımdır. Bu bakımdan cümlenin yazımı doğrudur.

Derste özneyi de öğrendik.

Kİ’nin Yazımı
►Türkçede üç ayrı “ki” vardır.
İlgi zamiri ve sıfat yapım eki olan “-ki” ektir ve kendisinden önce gelen sözcükle bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlam ve anlatımı bozulur.
Örnek: Bu ev bizimkinden daha büyük. (İlgi zamiri olan –ki)
Karşıdaki ev daha güzel. (Sıfat Yapan –ki) (Hangi ev? Karşıdaki)
☺Bağlaç olan ki ise ek değildir ve kendisinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır. “ki”nin bağlaç olup olmadığını anlamak için cümleden çıkarırız. “ki”yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamı bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir.
Örnek: Duydum ki unutmuşsun, gözlerimin rengini.
Yukarıdaki “ki”yi cümleden çıkaralım bakalım.
Duydum unutmuşsun gözlerimin rengini. (Anlam ve anlatım bozuldu mu? Hayır)
O zaman bu cümlede kullanılan “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir bu bakımdan cümlede “ki”nin yzımı doğrudur.
Dün fırtına vardı ki anlatılmaz.

Mİ? Soru Eki(Edatı) nin Yazımı
►Her zaman ayrı yazılır:
1. Soru eki olarak: Bugün Türkçe kursu var mı?
2. Pekiştirme amacıyla kullanılabilir: Temiz mi temiz sınıf
3. Şart anlamı katmada kullanılır: Sınavı kazandım mı babam bisiklet alacak.

İLE’nin Yazımı
►”ile” sözcüğü, bağlaç ya da edat olarak ayrı yazılabileceği gibi ek olarak da bitişik yazılabilir.
► “ile” sözcüğü, ünsüz ile biten sözcüklere ek olarak getirildiğinde başındaki “i” ünlüsü düşer, “-e” ünlüsü de sözcüğün ünlüsüne kalınlık – incelik yönünden uyar:
Göz ile gözle , kitap ile kitapla…
► “ile” sözcüğü, ünlü ile biten sözcüklere ek olarak getirildiğinde başındaki “i” ünlüsü düşer, araya “y” yardımcı ünsüzü girer ve “e” sesi de sözcüğün ünlüsüne kalınlık – incelik yönünden uyar:
Gazete ile  gazeteyle , korku ile  korkuyla

Büyük Harflerin Kullanıldıkları Yerler
► Cümleler büyük harfle başlar.
Eve dönünce konuşalım.
► Özel isimlerin baş harfleri büyük yazılır:
1. İnsan isimleri: Hüseyin Doğan , Ahmet Yakar , Elif Gülep, Şeyma Çıkar
2. Hayvanlara bizim tarafımızdan verilen isimler: Cincan, Minnoş, Karabaş
3. Ulus adları: Türk, İngiliz, Fransız…
4. Devlet ve ülke adları: Türkiye, Yunanistan, Pakistan…
5. Kent, köy, sokak adları:Kahraman Maraş, Şekeroba, Numuneevler Mah. Sağlık Sokak.
6. Kıta, bölge, ova, dağ, deniz, göl, akarsu, orman adları: Asya, Akdeniz Bölgesi, Çukurova, Ağrı Dağı, Ege Denizi, Van Gölü, Kızılırmak, Ceyhan Irmağı, Atatürk Ormanı…
7. Kurum ve kuruluş adları: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Çocuk Esirgeme Kurumu…

Dünya, Güneş, Ay ve Diğer Gökcisimlerinin Yazımı
►Dünya, güneş ve ay gökbilim(coğrafya) konusu olduğu zaman evrende tek bir varlık niteliği kazanır; evrende tek bir varlığı karşılayan sözcükler de özel isim oldukları için bu tip kullanımlarda bu sözcükler büyük harfle başlar:
Ay, Dünya’nın;Dünya da Güneş’in çevresinde döner.
►Ancak bu adlar, günlük yaşamda kullanılırsa küçük harfle yazılır:
Bu oda güneş alıyor. Bu gece ay var. Onun dünyada bir eşi daha yoktur.

Gün ve Ay adlarının Yazımı
► Belli bir gün ya da tarih bildirmeyen gün ve ay adları, küçük harfle yazılır:
Her yıl haziran ayında okullar tatil edilir. Bu pazar günü kursumuz var.
► Belli bir gün bildiren gün ve ay adları, büyük harfle başlatılır:
12 Haziran Pazar günü OKS’ye gireceğiz.
1923 Ekim ayında Cumhuriyet ilan edildi.
19 Mayıs 1919’da Atatürk Samsun’a çıktı.

Yön Adlarının Yazımı
►Yön adları herhangi bir özel isimle değil de tek başlarına kullanıldıklarında küçük harfle yazılır:
Rüzgar güneybatıdan esiyor.
Şimdi buradan doğuya doğru gideceksin.
► Yön adları bir yerin özel adından önce kullanılıyorsa büyük harfle başlatılır:
Yağışlar Doğu Anadolu’da kar şeklinde devam edecek.
Yurdumuzun Güneydoğu Anadolu Bölgesi dağlıktır.
Yurdumuzun Kuzey Anadolu Dağları’nda çay yetiştirilir.
►Özel addan sonra gelen yön adları, küçük harfle başlatılır:
Anadolu’nun kuzeyi dağlarla çevrilidir.
Anadolu’nun doğusunda kar yağışı devam edecek.
►Bir özel adın yerini doğrudan tutan yön adları, büyük harfle başlatılır:
Bu anlayış bize Batı’dan geldi. (Batı = Avrupa)

Yorum Yaz

 

Protected by Copyscape Duplicate Content Penalty Protection