Göktürklerin yönetim şekli

YARDIM İÇİN FACEBOOK HESABIM : https://www.facebook.com/mehtap.simsek.35

Göktürklerin yönetim şekli

Devleti “Kağan” unvanlı hükümdar yönetirdi. Kağan’da Bilgelik, Alplık ve Erdemlilik özellikleri aranırdı. İl denilen ülkeyi bilgili, kahraman, özü sözü doğru, erdemli devlet başkanı yönetirdi. Kağan’ın vazifeleri arasında savaş gücüyle devleti kurma ve düzene koyma, yeni alınan yerlere iskân, töre yani kanunları düzenlemek, halkı doyurup giydirmek vardı.

 

Ülke geniş bölge teşkilatı gereğince Doğu ve Batı olmak üzere ikili devlet sistemine göre idâre edilirdi.Hükümdarlık hakkı tanrıdandır. Tanrı hükümdar olmasını istediği kişilere “kut” verir. Bilge Kağan ve atalarına da kut vermiştir. Metinlerde birçok defa tanrı adı zikredilir. Kağan, hakan, kam, kan sözcüklerinin ve tengi, umay, yer- su gibi tanrı ve tanrıçaların kullanımı ve alakaları da devlet anlayışında tanrısal öğeleri tasvir eder. Hükmün ilahi temeli diğer krallık ve yönetimlerde de görülebilir ancak burada ilgi çekici olan tanrının yansıması olan kağanın halktan kopmamış olmasıdır.

Kağan ve kağanın eşi Kağatun’nın dışında toplam 28 unvan vardı.Önceleri sayısı bir olan Yabgu’ya, toprağı genişledikçe ihtiyaç çoğalmıştır. Şehzadelere Tegin veya Tigin adı verilirdi. Tiginler, genel valilik, başkomutanlık gibi önemli memuriyetleri yaparlardı.

Tigin (特勒): prens
Şad (設): vali, askerî komutan
Yabgu (葉護): bakan
Kül çor (屈律啜)
Apa (阿波)
İlteber (俟利發)
Tudun (吐屯)
İrkin (俟斤)
Yanhongda (閻洪達, yánhóngdá)
İlteber (頡利發)
Tarkan (達幹 )

Göktürk Kağanlığı çatısı altında 12 budun toplanmıştır. Göktürk Yazıtları’ndaki budun adları şunlardır:

Türk/Türük Bodun
Oğuz/Dokuz Oğuz Bodun
On-ok Bodun
Töliş Bodun
Tarduş Bodun
Karluk Bodun
Türgiş Bodun
Ediz Bodun
İzgil Bodun
Çik Bodun
Az Bodun
Soğdak Bodun

Tüm budunlara genel isim olarak “Köktürk” adı da kullanılmış, Çinliler de “Tukyu” kelimesini kullanmıştır.
Göktürk İmparatorluğu’nun 193 yıllık dönemi içinde egemenliği altında şu devlet kuruluşları bulunmuştur:[11]
Türk devlet kuruluşları: Dokuz-Oğuz (Üç-Oğuz), On-Uygur, Kırgız, Basmil, Karluk, Türgiş (Türkeş/On-Ok), Ediz.
Tatar, Moğol, Mançu, Tunguz ve Acem soylu toplumların devlet kuruluşları: Otuz-Tatar (Dokuz-Tatar), Avar (Apar), Kıtay (Kıtany), Kurıkan (Üç-Kurıkan), Bayırku, İzgil, Tangut (Toygut), Tongra, AltıÇub Soğdak (Sogd), Tezik, Az, Çik, Berçik, Tatabı.

Yorum Yaz

 

Protected by Copyscape Duplicate Content Penalty Protection